20.11.2018

├ľNCE DOLANDIRICILAR BOZULDU


Doland─▒r─▒c─▒l─▒k, t├╝m di─čer su├žlar i├žinde belki de en esprili yakla┼č─▒lan ve en ├žok g├╝lmece malzemesi yap─▒lan konulardan biridir. ├ťstelik doland─▒r─▒c─▒l─▒k, ba┼čka adi su├žlarla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda en ├žok zek├óya ve kurnazl─▒─ča dayanan aland─▒r. Kendi ba┼č─▒m─▒za gelmedi─či s├╝rece ba┼čkalar─▒n─▒n doland─▒rma ve doland─▒r─▒lma ├Âyk├╝lerini hep b─▒y─▒k alt─▒ndan g├╝l├╝mseyerek dinler dururuz. Bizim tarihimizin en ├╝nl├╝ doland─▒r─▒c─▒s─▒ S├╝l├╝n Osman, bug├╝n nerdeyse bir halk kahraman─▒ olup ├ž─▒kt─▒. Steven Spielberg imzal─▒ 'S─▒k─▒ysa Yakala' adl─▒ film, Amerika tarihinin en ├╝nl├╝ doland─▒r─▒c─▒lar─▒ndan Frank Abangale'yi anlat─▒yor. Abangale 19 ya┼č─▒na geldi─činde 4 milyon dolarl─▒k sahte ├žek d├╝zenlemi┼č ve ba┼čka kimliklerle en az ├╝├ž meslek dal─▒ndan ekmek yemi┼čti.
Asl─▒na bakarsan─▒z, sahte meslekler bizim hi├ž de yabanc─▒s─▒ olmad─▒─č─▒m─▒z bir konu. Hayat─▒nda bir kere olsun sahte doktorlar, sahte polisler ya da sahte hocalar taraf─▒ndan doland─▒r─▒lmayan birisi kendisini ┼čansl─▒ saymal─▒. 'S─▒k─▒ysa Yakala', ilgin├ž konusu ve y├Ânetmenli─či ile eli y├╝z├╝ d├╝zg├╝n bir film ve bana Cevat Fehmi Ba┼čkut'un eserinden Nejat Saydam'─▒n sinemaya aktard─▒─č─▒ 'Buzlar ├ç├Âz├╝lmeden' adl─▒ filmi an─▒msatt─▒. Fikret Hakan'─▒n, uzak bir il├že kaymakam─▒n─▒n yerine ge├žen bir ak─▒l
hastas─▒n─▒ canland─▒rd─▒─č─▒ bu filmi be─čeniyle anmadan ge├žmek haks─▒zl─▒k olur.
1950'li ve 60'l─▒ y─▒llardaki doland─▒r─▒c─▒l─▒klar─▒n ├žok daha masum ve kabul edilebilir oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. G├╝n├╝m├╝z ekonomik kriz ortamlar─▒nda doland─▒r─▒c─▒lar─▒n da komik bir yan─▒ pek kalmad─▒. Yoksulluk s─▒n─▒rlar─▒n─▒n iyice i├žerilerine ├žekilen insanlar, ├╝├ž be┼č kuru┼čun hesab─▒na bakmadan, yine kendileri gibi yoksul insanlar─▒n ├╝├ž-be┼č kuru┼člar─▒n─▒ doland─▒rmaktan ├žekinmiyorlar. Bir t├╝r Robin Hood temas─▒yla zengini doland─▒r─▒p yoksulu sebeplendirmek romantizmi y─▒llar ├Âtesinde kald─▒. Zaten Ye┼čil├žam filmlerinin tarih├žesine bakarak da bu saptama rahat├ža yap─▒labilir. Sadri Al─▒┼č─▒k ve ─░zzet G├╝nay'─▒n sevimli serseriler olarak tamahk├ór zenginlerin paralar─▒n─▒ s├Â─č├╝┼čleyip a├žg├Âzl├╝ para babalar─▒n─▒ doland─▒rd─▒klar─▒ film hik├óyelerinin yerini, batak devlet kredileri ve ihale yolsuzluklar─▒ ald─▒. Eski T├╝rk filmlerinin hergele ve sevimli sokak doland─▒r─▒c─▒lar─▒ art─▒k yukar─▒lara ula┼čam─▒yorlar. Zenginlik ve yoksulluk aras─▒ndaki u├žurum artt─▒k├ža sokaktaki adamla, ├╝st kattaki adam aras─▒ndaki mesafe de
art─▒yor. Sokaktakiler, ba┼čka sokaktakileri k├╝├ž├╝k k├╝├ž├╝k s├Â─č├╝┼člerken, ├╝st kattakiler de en ├╝st kattakilerden y├╝kl├╝ miktarda g├Ât├╝r├╝yorlar... Ortadakiler mi? Hani ┼ču, vergisini veren vatanda┼č denilen ve bir toplumun ayakta kalmas─▒n─▒ sa─člayan orta s─▒n─▒f ahlak de─čerleriyle donat─▒lm─▒┼č, g─▒k─▒n─▒ ├ž─▒karamayan kesim. Onlar─▒ doland─▒rmak i├žin ince planlar yapmaya bile gerek yok. Vur ensesine, ├ž├Âk bo─čaz─▒na, dal maa┼č bordrosuna, ne kadar istersen hortumla.