12.12.2018

├ľL├ťM├ťNE REKLAM BE─×EN!..


Ge├žen hafta CNBC-e kanal─▒nda Sidney Lumet'in 'Network' filmi g├Âsterildi. Amerika'da televizyon kanallar─▒n─▒n i├žinde d├Ânen dolaplar, tezg├óhlanan oyunlar, insan hayatlar─▒n─▒n ve duygular─▒n─▒n yaln─▒zca 'share' ve
'rating'lere endeksli oldu─ču, modern zaman peygamberlerini art─▒k sadece ve sadece televizyon ┼čirketlerinin pazarlayaca─č─▒n─▒ ve eli silahl─▒ '├Âzg├╝rl├╝k
sava┼č├ž─▒lar─▒n─▒n' bile televizyon kanallar─▒yla rating ├╝zerinden s├Âzle┼čmeler yapt─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren m├╝thi┼č bir medya ele┼čtirisi 'Network'... Sadece medyan─▒n de─čil, ruhlar─▒n─▒, duygular─▒n─▒ ve zamanlar─▒n─▒ televizyonlara ba─č─▒┼člayan, ├╝zerleri PVC kapl─▒ kukla insanlar─▒n da ├Âyk├╝s├╝... Televizyonlar─▒n kendi ba┼člar─▒na d├╝nyalar kurdu─čunu ve insanlar─▒ o d├╝nyalara inand─▒r─▒p i├žine ├žekerek adeta esirle┼čtirdi─čini anlatan benzer bir iktidar ve para ├Âyk├╝s├╝ de Peter Weir'in 'Truman Show' filminde anlat─▒lm─▒┼čt─▒. Medya d├╝nyas─▒ art─▒k f├╝tursuzluk ve aymazl─▒k s─▒n─▒rlar─▒n─▒ da a┼čarak ortakla┼ča yarat─▒lan bir g├╝c├╝n k├Âr edici sarho┼člu─čuyla rekor ├╝zerine rekor deniyor. 'Neyi daha ne kadar ars─▒zca kullanabilme' rekoru...
S├╝rekli olarak akl─▒m─▒ kurcalamayan ama bir t├╝rl├╝ de bilincimin derinliklerine d├╝┼čmeyip zihnimde tak─▒l─▒ kalan ve 'planlanm─▒┼č bir tezg├óh' oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m bir reklam y├Ântemi var... ├ľzellikle takip etmiyorum ama iki kere tesad├╝fen g├Ârd├╝m. Gazete sayfas─▒n─▒n ├╝zerinde bir haber...
'├ç─▒kan yang─▒nda iki ki┼či hayat─▒n─▒ kaybetti...' Ve bu haberin hemen alt─▒nda bir reklam. 'Evinizi yang─▒na kar┼č─▒ sigortalad─▒n─▒z m─▒?..' ba┼čl─▒─č─▒ ve alt─▒nda devam edip giden bir metin. Yang─▒ndan hayat sigortas─▒na kadar bir s├╝r├╝ olana─č─▒ i├žeren bir paket sunulmu┼č. Bu haberin ve reklam─▒n masumca alt alta geldi─čine inanmak zor... ─░kinci ├Ârnek daha da korkun├ž. ├ťstteki haber ┼čofben facias─▒yla ilgili ve s─▒z─▒nt─▒ yapan gaz nedeniyle bir aileden ├╝├ž ki┼činin ├Âld├╝─č├╝n├╝ anlat─▒yor. Ve haberin alt─▒nda ├╝nl├╝ bir ┼čofben markas─▒n─▒n reklam─▒ s─▒r─▒t─▒yor. ─░ri puntolarla, 'suyunuz ─▒s─▒nd─▒!..' Alt metinde ┼čofbenimizin geli┼čmi┼č g├╝venlik sistemi ile ├╝├ž a┼čamal─▒ koruma sa─člad─▒─č─▒ anlat─▒lm─▒┼č... Ne kadar ak─▒ll─▒ca de─čil mi? Bilin├žalt─▒na ┼č─▒r─▒nga edilen gizli bir reklam bile de─čil. Az─▒c─▒k dikkatli bir g├Âz buradaki haber ve reklam─▒n korkun├ž bir tilki kurnazl─▒─č─▒ ile bilerek art arda konuldu─čunu anlayabilir. ├ťstteki haberi okuyup ├╝z├╝l├╝yoruz, ibret al─▒yoruz ve ayn─▒ ┼čeyin ba┼č─▒m─▒za gelmemesi i├žin de ko┼ča ko┼ča gidip o ├╝r├╝n├╝ sat─▒n al─▒yoruz... En hafif deyimiyle reklam-medya i┼čbirli─či i├žinde 'durumdan g├Ârev ├ž─▒karmak' y├Ântemi denilebilir. Bak─▒n dikkat edin, 'felaketten ├ž─▒kar sa─člamak' demiyorum...
Ne zaman ve nas─▒l ├Âlece─čimi bilmiyorum haliyle ama o g├╝n geldi─činde e─čer gazetelere haber olursam en az─▒ndan kendi reklam─▒m─▒ kendim se├žmek isterdim. ├ľrne─čin sel sular─▒na kap─▒l─▒p ├Âl├╝rsem, haberimin alt─▒nda 'karl─▒ da─člar─▒n doruklar─▒ndan buz gibi su, her damlas─▒ ooh dedirten bir ya┼čam' diye yaz─▒lan pet ┼či┼čede su reklam─▒ asla istemem. Hele hele yanarak ├Âl├╝rsem, haberimle ba─člant─▒l─▒ olarak 'ne az ne de ├žok; tam karar─▒nda k─▒zart─▒r. Cozzz Frit├Âzleri' gibi bir reklam kemiklerimi s─▒zlat─▒r ona g├Âre...