19.11.2018

G├ľRMEZDEN GELME SANATI


Amerika Birle┼čik Devletleri'nin, k─▒sa tarihi i├žinde, bu kadar ├žok d├╝┼čman edinmesi bir tesad├╝f olabilir mi? Ge├žen haftaki yaz─▒da bahsedildi─či gibi, K─▒z─▒lderililerden ba┼člayarak Araplara uzanan bir yelpaze i├žinde d├╝nyan─▒n nerdeyse b├╝t├╝n insan ─▒rklar─▒ ve politik ideolojileriyle sava┼ča girmi┼č tek ├╝lke olarak H├╝lya Av┼čar Show'a kat─▒lmay─▒ hak edecek kadar ilgin├ž bir ├Âzellik ta┼č─▒yorlar. K─▒z─▒lderililerle, Ruslarla, Vietnaml─▒larla, Almanlarla, Araplarla, kendi g├╝neyleriyle ve hatta uzayl─▒larla bile s├╝rekli sava┼čm─▒┼č, didi┼čmi┼č bir ├╝lke Amerika.
Giri┼čtikleri her sava┼č─▒n hakl─▒ bir mazereti de var elbette: ├ľzg├╝r d├╝nyay─▒ savunmak... Zenginli─čin ve ekonomik g├╝c├╝n ┼č─▒mar─▒kl─▒─č─▒yla kendine misyonlar bi├žen, durumlardan vazife ├ž─▒karan ve her karar─▒n─▒ f├╝tursuzca uygulayabilen bir d├╝nya z├╝ppesinin t├╝m yapt─▒klar─▒na katlanmaktan ba┼čka ├žare yok gibi g├Âr├╝n├╝yor. Amerikan sinemas─▒ da kendi devletlerindeki bu g├╝c├╝n fark─▒nda olarak, ayn─▒ ├Ânemseme ve ayn─▒ benmerkezci bir abart─▒yla ayn─▒ konular─▒ i┼čleyip duruyor.
Ne? Amerika'n─▒n d─▒┼č d├╝┼čmanlar─▒... Kendi halk─▒n─▒ bilin├žli olarak s├╝rekli bir paranoyan─▒n i├žinde tutmaya ├Âzen g├Âstererek, yaratt─▒─č─▒ d├╝┼čmanlarla b├╝y├╝meye ├žal─▒┼čan ve insanlar─▒n─▒ ├Âzg├╝r d├╝nyan─▒n Robin Hood'u oldu─čuna inand─▒r─▒p bir arada tutan Amerika'n─▒n balonu 11 Eyl├╝l sald─▒r─▒s─▒yla s├Âner gibi olduysa da, tamirat ├žal─▒┼čmalar─▒ devam etmekte. Bunun i├žin ne gerekiyorsa yapacaklar. Bir taraftan, Afganistan'─▒n ard─▒ndan Irak'a da haddini bildirerek ne b├╝y├╝k devlet olduklar─▒n─▒ g├Âsterirken di─čer taraftan da sinemac─▒lar yeni konularla yeni korkular─▒n ├╝stesinden gelerek ├╝zerlerine d├╝┼čeni yapacaklar. Yeni d├╝┼čmanlar Amerika'ya sald─▒racak, bombalar patlayacak, bazen uzayl─▒lar i┼čgal edecek, b├Âcekler b├╝y├╝yerek New York'u yiyecek, hatta belki kuzeyden, deh┼čet veren paytak ad─▒mlar─▒yla vah┼či penguenler sald─▒r─▒ya ge├žecek ama Amerika, her t├╝rl├╝ tehlikeden zaferle s─▒yr─▒lmay─▒ bilecek.
┼×u s─▒ra sinemalarda oynayan 'En B├╝y├╝k Korku' adl─▒ film de bu tema ├╝zerine kurulu. Amerika'n─▒n ve Amerikal─▒lar─▒n kendi egolar─▒n─▒ tatmine y├Ânelik bayat, bildik ve g─▒na getirici bir d─▒┼č tehlike sendromu. Araplardan n├╝kleer bomba sat─▒n alan neo-Naziler, b├╝y├╝k patlamalar, kahraman ba┼čkan, hamaset, falan filan... Bu filmin belki de tek ├Ânemi var. 11 Eyl├╝l ┼čokundan sonra korkuyu ye┼čertmemek ve insanlar─▒ ayn─▒ g├Âr├╝nt├╝lerle y├╝zle┼čtirmemek i├žin g├╝ndemden kalkan, ertelenen ter├Âr filmerinin tekrar
ba┼člamas─▒. Amerika, paranoyas─▒ndan ve ger├žeklerle y├╝zle┼čmeme uykusundan uyan─▒yor olarak yorumlanabilir.
Halk─▒ tedirgin ve rahats─▒z etmemek, eski ac─▒lar─▒ hat─▒rlatmamak ad─▒na sinemada baz─▒ konular─▒n ertelenmesi genel bir yakla┼č─▒m olsayd─▒, T├╝rkiye'de nerdeyse hi├ž film yap─▒lmamas─▒ gerekirdi. Ho┼č, zaten pek yap─▒l─▒yor say─▒lmaz ama yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ varsayarsak Pamuk Prenses filmi bile tehlikeli say─▒labilirdi. Cad─▒n─▒n Pamuk Prenses'e verdi─či b├╝y├╝k k─▒rm─▒z─▒ elman─▒n hormonlu olabilece─či ku┼čkusu halk─▒m─▒z─▒n moralini bozaca─č─▒ i├žin hi├ž ├žekilmemesinde yarar var mesela... Ya da bir filmde so─čan ve sarm─▒sak g├Âstermek, sol ve sa─č ├žat─▒┼čmalar─▒n─▒ hat─▒rlatabilir ve ya┼čanan b├╝y├╝k ac─▒lar─▒ tazeleyebilir. Hele hele bir filmde anayasadan bahsetmenin tehlikesini d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝? Ak─▒llara hemen bir Milli G├╝venlik Kurulu toplant─▒s─▒ ve o toplant─▒da havada u├žu┼čan Anayasa kitap├ž─▒─č─▒ gelecektir. F─▒rlat─▒lan bir Anayasa kitap├ž─▒─č─▒ ile ba┼člayan ve bir gecede yar─▒ yar─▒ya fakirle┼čen halk─▒m─▒za o ac─▒l─▒ s├╝reci hat─▒rlatman─▒n ne gere─či var ki...