19.11.2018

G├ľN├ťLL├ť CAH─░L OLMALI


Radikal'in pazartesi g├╝nk├╝ Sanal ├élem sayfas─▒nda Matrix filmi ve Matrix felsefesine tam sayfa ayr─▒larak konu enine boyuna incelenmi┼č. ─░yi de yap─▒lm─▒┼č... Matrix zincirinin -┼čimdilik son halkas─▒ olan 'The Matrix Revolutions' b├Âl├╝m├╝n├╝n d├╝nya salonlar─▒na d├╝┼čmesiyle birlikte tan─▒d─▒k tart─▒┼čmalar ve ├žeki┼čmeler tekrar alevlendi. Matrix'in sanal d├╝nyas─▒nda insanlar ve makineler sava┼č─▒rken bir ba┼čka m├╝cadele de bulundu─čumuz ger├žeklikte ya┼čan─▒yor. ├ľk├╝z alt─▒nda buza─č─▒ arayanlarla ├╝z├╝m├╝n├╝ ye ba─č─▒n─▒ sorma yanda┼člar─▒ aras─▒nda k─▒yas─▒ya bir rekabet var. Matrix'in her karesinde sanki bir kutsal kitapm─▒┼č├žas─▒na 'hikmet' arayanlar─▒n unuttu─ču bir ┼čey var ki o da bu filmde bahsedilen hi├žbir ┼čey yeni de─čil. Binlerce y─▒ll─▒k felsefe ve d├╝┼č├╝nce tarihinin insanlara zaten sundu─ču sistemlerin ve fig├╝rlerin bi├žim de─či┼čtirmi┼č ve makyajlanm─▒┼č hali sadece. A├ž kutsal kitaplar─▒, felsefe tarihini ve mitolojiyi; al oradan bir kavram ve bu taraftan bir ┼čeyin ├╝zerine giydir. Bu e┼čleme y├Ânteminin i├žine biraz kafa kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ ve ├žok├ža da teknoloji yerle┼čtir, i┼čte sana g├╝ndem. Sonra koy onu 'derin' d├╝┼č├╝nce merakl─▒s─▒, her ┼čeyi irdelemeye ve sorgulamaya haz─▒r kitlelerin ├Ân├╝ne, anlam aray─▒p dursunlar. ┼×aak! Bu ne? Wachowski biraderlerin ellerini birbirine vurarak '├žak' yapmalar─▒.
Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z hayatlar─▒n, al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒z─▒n ve kulland─▒─č─▒m─▒z her t├╝rl├╝ nesnenin asl─▒nda giderek kurguland─▒─č─▒, bizi y├Ânlendirdi─či ve ad─▒m─▒za kararlar─▒n verilip bizden sadece uyulmas─▒n─▒ bekledi─či, gitgide s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lan bir t├╝r matrix evreninde debelenmeye zorland─▒─č─▒m─▒z ├žok da yanl─▒┼č de─čil. Ama bu d├╝┼č├╝nceyi ileri g├Ât├╝rmenin ve paranoyakla┼čman─▒n da ├ólemi yok. Bu matrix'e k├╝├ž├╝k pencereler a├ž─▒p i├žeriye hava girmesini sa─člamaya ├žal─▒┼čmak en iyisi. Yoksa d├╝┼č├╝ncelerimiz bizi ├Âyle yerlere g├Ât├╝rebilir ki kendimizi kollar─▒ ├Ânden ba─članm─▒┼č bir g├Âmle─čin i├žinde bulmam─▒z s├╝rpriz olmaz. Ondan sonra doktora anlat dur:
- Hepimiz bir yaz─▒l─▒m─▒z doktor...
- Ne yaz─▒l─▒m─▒ evlad─▒m? Kime yaz─▒ld─▒n?
- Sen, ben, ┼ču d─▒┼čar─▒daki hem┼čireler; hepimiz bilgisayar program─▒y─▒z. Bizi birtak─▒m kodlarla ┼čifreleyip yaratt─▒lar ve ana 'server'dan buraya ilettiler.
- Ana bilgisayar ├ž├Âkt├╝ m├╝├╝├╝?
- Ya g├Ârd├╝n├╝z m├╝, siz bile pani─če kap─▒ld─▒n─▒z. Hepimiz onun k├╝├ž├╝k gif programc─▒klar─▒y─▒z. Ancak onun bize y├╝kledi─či hareketleri yapabiliriz. Kendimiz asl─▒nda kendimiz de─čiliz.
- Peki ne yapmak gerekir evlad─▒m?
- Kafay─▒ takmayal─▒m. A├žal─▒m Seda Sayan'─▒n sabah program─▒n─▒, onu izleyelim.